Người ơi xin chớ nghĩ nhiều

Hầu hết mọi người khi gặp một sự cố hoặc vấn đề khiến mình bất an, khó chịu đều cố gắng suy nghĩ để tìm cách giải quyết và xử lý. Thậm chí, nhiều người còn lặp đi lặp lại một sự việc chỉ để chắc chắn rằng mình đã có được câu trả lời chính xác mà quên mất không nghĩ mới thành công.

Việc suy nghĩ để bảo vệ bản thân, tránh rủi ro, họa nạn hoặc tìm ra hướng phát triển là điều rất cần thiết và nên được phát huy. Tuy nhiên, nếu nghĩ sai cách hoặc suy nghĩ quá mức, sẽ mất nhiều thời gian và hao tốn năng lượng mà kết quả vẫn không như ý. Đôi khi còn tự chuốc khổ, tăng cảm giác buồn tủi, lo lắng, tổn thương kéo dài tạo ra năng lượng tiêu cực, ảnh hưởng đến công việc, kinh doanh hoặc giảm sức khỏe tinh thần, thậm chí có thể dẫn tới những vấn đề nghiêm trọng về bệnh lý.

Nghĩ nhiều sẽ suy tài hại vận

Người ta thường nói, “Tâm bình thế giới bình, tâm loạn thế giới loạn” để nhắc nhở chúng ta rằng, dù cho sự việc nghiêm trọng đến đâu cũng nên giữ tâm bình, bởi tâm chính là từ trường năng lượng có thể hấp dẫn hoặc chiêu cảm mọi điều tốt xấu xung quanh. Khi giữ tâm bình an, ta mới có thể nhìn rõ mọi sự việc, nhận ra điều đúng, thấy được cơ hội, lường trước rủi ro và tránh những quyết định bất lợi cho bản thân.

Ngược lại, nếu mãi cứ “Lo bò trắng răng”, tự suy diễn hàng loạt những chuyện chưa xảy ra, không chắc chắn, lại tưởng tượng thêm những viễn cảnh xa vời thực tế hay quan tâm, lo lắng những việc không liên quan hoặc chẳng thể thay đổi, khiến tâm trí dễ cuốn vào những điều bất an không đáng có. Bởi suy nghĩ càng nhiều, tâm trí càng rối, càng khó nhìn rõ vấn đề, bỏ lỡ cơ hội hoặc đưa ra những quyết định thiếu sáng suốt, sai lầm. Từ đó, vô tình tự tạo cho mình những áp lực, gánh nặng.

Bạn hãy thử hình dung bộ não của mình là một cuộn chỉ. Mỗi dòng suy nghĩ phát ra là một sợi chỉ, còn cách giải quyết vấn đề giống như một cây kim khâu. Nếu xỏ chỉ đúng chỗ, đưa kim đúng hướng, kéo ra vừa đủ thì từng mũi khâu sẽ được thực hiện ngay ngắn, dễ dàng và nhanh chóng. Ngược lại, nếu sợi chỉ không được xỏ đúng chỗ, đặt sai hướng thì việc khâu vá không thể nào thực hiện. Còn nếu kéo chỉ quá dài, các sợi chỉ dễ chồng chéo, quấn chặt vào nhau, trở nên rối rắm và khó gỡ. Từ đó, việc khâu vá sẽ bị cản trở làm quá trình thực hiện diễn ra chậm và khó khăn hơn.

Có khi, do quá rối phải cắt bỏ nhiều chỉ thừa nên lượng chỉ trong cuộn bị hao hụt, đến lúc dùng cho việc khác lại không còn đủ. Khi ấy, buộc phải nhờ vả, làm phiền hoặc dựa vào người khác. Lỡ như họ cũng đang thiếu, không thể hỗ trợ hay giúp đỡ, ta dễ rơi vào cảm giác hụt hẫng, lo sợ, tổn thương, tức giận, oán trách và hối tiếc. Chính những cảm giác tiêu cực này có thể tạo thành ngọn lửa sân giận, thiêu đốt tâm trí và ý chí làm cho bản thân bị nhiễm độc. Khi bên trong mất đi động lực hoặc sự tỉnh thức, con người dễ tự ti, mắc sai lầm, thậm chí đi lệch khỏi chân lý làm trái quy luật tự nhiên vốn có.

Một khi đi ngược với tự nhiên là ta đang gieo những hạt giống bất thiện, nuôi dưỡng những ý niệm sai trái sẽ tạo ra những quả khổ về sau. Khi đó, mọi sự bất an, muộn phiền dễ kéo tới khiến công việc trở ngại, tài lộc suy giảm, sức khỏe ảnh hưởng, ngay cả tình cảm lẫn tình thân cũng khó giữ. Và nếu những điều không may cứ liên tục xảy ra, con người có thể dần mất niềm tin vào cuộc sống, thậm chí tự hại chính mình.

Lý do nghĩ nhiều và sự ảnh hưởng trong tâm linh

Đa phần, việc nghĩ nhiều bắt nguồn từ lo sợ, bất an, nghi ngờ, mong cầu, những tổn thương, chấp niệm hoặc những điều chưa được như ý. Có thể nói ích kỷ, đa nghi và kỳ vọng quá mức mới là nguyên nhân chính tạo ra rào cản, khiến cái tôi tiêu cực trỗi dậy, xáo động tâm thức, làm dòng suy nghĩ tuôn ra nhiều hơn và từ đó sinh ra nguồn năng lượng tiêu cực. Hơn nữa, suy nghĩ quá nhiều có thể làm suy kiệt tinh thần, tăng áp lực căng thẳng, giảm sút trí nhớ, mất khả năng tập trung làm ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Vì vậy người ta thường khuyên “không nên nghĩ nhiều” là thế.

Bởi nghĩ nhiều thường theo hướng tiêu cực, dễ kéo sự tức giận, khó chịu, bực tức, oán trách, sợ hãi khiến bản thân cảm thấy mệt mỏi, nặng nề và bất ổn. Theo quan niệm tâm linh, năng lượng tiêu cực được cho là đồng sóng với âm khí, dễ thu hút tà ma và dễ bị tác động từ bùa chú. Nhất là, sau khi mất đi, nếu còn quá nhiều chấp niệm, vấn vương không thể buông bỏ, có thể phải chịu đau khổ ở thế giới bên kia, thậm chí bị sinh vào cảnh giới ngạ quỷ, khó siêu thoát.

Xét ở một góc độ tâm lý, con người thường thấu hiểu và quý mến nhau là nhờ có niềm tin và sự thấu cảm. Nếu giữ được sự tin tưởng và đồng cảm trong giao tiếp, đối phương sẽ tự mở lòng, giảm bớt sự nghi ngại hay khó chịu vì họ cảm nhận được sự ấm áp, chân thành từ người đối diện. Ngược lại, nếu trong lòng có ý không thích, khó chịu, không tin tưởng, đa nghi, tự ti hoặc muốn che giấu, dù không nói ra, đối phương vẫn có thể cảm nhận được bằng trực giác, thậm chí qua giác quan tâm linh. Từ đó, họ nảy sinh sự bất an, đề phòng và dần tạo ra khoảng cách, có khi trả lại cho mình bằng những điều tương tự.

Một ví dụ khác minh họa để ta dễ hình dung sự liên kết trong tâm linh. Mỗi người đều có một sợi dây tâm chỉ với độ dài nhất định, được phát ra từ ý nghĩ để truyền tải, kết nối và thấu hiểu đối phương. Chẳng hạn, mỗi dòng suy nghĩ tích cực có độ dài khoảng 1m, vừa đủ để hai người kết nối, lắng nghe và thấu hiểu nhau. Trong khi đó, dòng suy nghĩ tiêu cực hoặc nghĩ quá nhiều có thể kéo dài sợi tâm chỉ gấp 90 lần, tương đương 90m. Nếu cả hai cùng suy nghĩ tiêu cực, nghĩ xấu về nhau, độ dài này có thể tăng lên gấp đôi, tương đương 180m, khiến sự lắng nghe và thấu hiểu giữa cả hai ngày càng bị đẩy ra xa.

Đó cũng là lý do vì sao hai người dù đang ở cạnh nhau vẫn không thể thấu hiểu nhau. Bởi bên trong mỗi người đã thiếu lòng tin, sợi tâm chỉ giữa họ cũng dần kéo dài. Khi sợi tâm chỉ đã kéo quá xa, người này không còn biết người kia đang nghĩ gì. Dù có lòng, có ý quan tâm, muốn giúp đỡ cũng khó có thể chạm tới sự tin tưởng và trân trọng ở người kia. Từ đó, mỗi người dần cảm thấy lạc lõng, không được thấu hiểu và cuối cùng rời bỏ nhau. Tương tự, khi suy nghĩ quá nhiều về thành công, hạnh phúc hoặc những điều mình mong muốn, sợi tâm chỉ càng kéo dài hoặc càng bị nới lỏng, khiến bản thân khó tiến gần đến mục tiêu của mình. Đôi khi cứ ngỡ đang tiến về phía trước nhưng thực tế lại chưa tiến thêm bước nào, thậm chí còn đi lùi.

Ngoài trừ, chúng ta phải biết tự thu hồi những dòng suy nghĩ tiêu cực, nghĩ đơn giản lại bằng cách nói thật, nghĩ thật và thương thật. Từ “thật” ở đây không có nghĩa là nghĩ gì nói nấy, muốn nói sao cũng được, mà phải sống chân thành, ngay thẳng, có đạo đức, biết giữ gìn lời ăn tiếng nói và cư xử đúng mực. Đừng vì ngại, sợ mất lòng, không dám từ chối mà chúng ta nói sai với điều mình đang nghĩ, hoặc miễn cưỡng hứa đại cho qua chuyện thì đó cũng là một dạng nói dối khiến người khác mất đi lòng tin ở mình.

Vì vậy, chân thật cần có sự thẳng thắn, nói lời chân thiện, biết tôn trọng, giữ lời hứa, giúp ta ứng xử đúng mực, có tình, có lý. Khi sự chân thật đi cùng đạo đức, con người mới có thể tin tưởng, kết nối, gần gũi và hiểu nhau nhiều hơn.

Kết quả chỉ thuận lợi khi không nghĩ nhiều

Chắc hẳn, chúng ta đã từng nghe qua những người thành công, giàu có, đạt thành tựu lớn trong sự nghiệp, nổi tiếng, tạo ra những nội dung được nhiều người quan tâm hoặc vượt qua những biến cố, bệnh tật kể lại câu chuyện của mình bằng một câu mở đầu như là “Tôi không nghĩ mình có thể làm được”; “Tôi không nghĩ mình có được ngày hôm nay”; “Tôi không nghĩ mình sẽ được nổi tiếng” hay “Tôi không nghĩ mình có thể sống sót”, v.v.

Đặc điểm chung của những người đang thuận lợi là họ thường nhắc đến hai từ “không nghĩ”. Vậy bạn thử nhìn lại chính mình, có bao giờ bạn đạt được một thành tựu bất ngờ hoặc kết quả vượt ngoài mong đợi mà trước đó chưa từng nghĩ tới hay không?

Điều này nghe có vẻ nghịch lý, bởi suy nghĩ vốn giúp con người xác định mục tiêu, phân tích vấn đề, vạch ra kế hoạch, tìm cách giải quyết, lường trước rủi ro và có thêm động lực, ý chí để hành động. Vậy rốt cuộc tại sao “không nghĩ” lại có thể có được thuận lợi hoặc thành tựu?

Thật ra “không nghĩ” ở đây không phải là không suy nghĩ hay không có mục tiêu phấn đấu. Ngược lại, con người vẫn cần chuẩn bị, biết nhìn nhận vấn đề, lập kế hoạch, lường trước khó khăn và lựa chọn cách hành động phù hợp. Sau khi đã suy nghĩ đủ sâu, hiểu rõ vấn đề và có hướng giải quyết thì hãy hành động theo hướng đó. Nếu khả năng còn hạn chế, có thể tìm người phù hợp để hỗ trợ và cùng nhau tìm ra hướng giải quyết.

Tuy nhiên, khi đã có hướng đi rõ ràng mà vẫn tiếp tục suy diễn, lo sợ, kỳ vọng, đặt ra quá nhiều giả định hoặc liên tục nghĩ đi nghĩ lại về những điều chưa xảy ra, suy nghĩ có thể trở thành áp lực, gánh nặng khiến bản thân căng thẳng, mất động lực và trì hoãn hành động. Lâu dần, điều này có thể khiến con người trở nên thụ động, ngại hành động và dễ rơi vào trạng thái lười biếng. Lúc này, cần dừng những suy nghĩ không cần thiết, chú tâm vào công việc cần làm để tránh bị phân tán tư tưởng.

Giống như đi trên đường, trước khi bắt đầu, ta đã xác định điểm xuất phát và nơi cần đến. Sau khi biết rõ hướng đi, chỉ cần tập trung vào con đường phía trước và chủ động xử lý những vấn đề phát sinh trong quá trình di chuyển. Ngược lại, nếu vừa đi vừa lo sợ bị công an kiểm tra, sợ đi sai đường, cứ đi lòng vòng hoặc không chịu bắt đầu thì quãng đường sẽ dài hơn, tốc độ chậm hơn, thậm chí chỉ dậm chân tại chỗ. Bởi vậy, cần chuẩn bị mọi thứ thật đầy đủ, xác định rõ hướng đi, sau đó tập trung vào việc cần làm thay vì liên tục nghĩ về nơi mình sẽ đến. Như vậy, ta mới có thể từng bước tiến gần và sớm hoàn thành mục tiêu.

Cách thu hồi dòng suy nghĩ tiêu cực

Muốn không nghĩ nhiều, trước hết phải nhận ra mình đang nghĩ gì và vì sao những suy nghĩ ấy cứ lặp đi lặp lại. Phải tự nhắc mình rằng không phải suy nghĩ nào xuất hiện trong đầu cũng đúng và cũng không phải điều gì mình nghe được đều là sự thật. Mặt khác, phải tự hỏi đó là suy nghĩ của mình hay lời nói, nhận định của ai đó, và vì sao mình lại suy diễn theo hướng đó. Nếu suy nghĩ ấy làm tăng thêm nỗi sợ, kỳ vọng, nghi ngờ hoặc bất an mà không giúp tìm ra cách giải quyết, hãy biết dừng lại, hít thở thật sâu để thu hồi dòng suy nghĩ ấy và tập trung vào công việc đang làm.

Bên cạnh đó, hãy tập nghĩ chậm trước những vấn đề dễ khiến mình lo sợ, nghi ngờ hoặc phản ứng theo cảm xúc. Không vội kết luận hay để một suy nghĩ kéo theo hàng loạt giả định, mà cần nhìn rõ điều gì đang xảy ra, điều gì có thể giải quyết và điều gì chưa cần nghĩ đến. Nếu vấn đề vẫn lặp lại trong đầu, hãy viết ra điều mình đang lo lắng, điều đã xảy ra và điều mình có thể làm. Khi đã xác định được hướng giải quyết, hãy chuyển suy nghĩ thành hành động, thay vì tiếp tục suy diễn. Nếu khả năng còn hạn chế, có thể tìm người phù hợp để hỗ trợ.

Ngoài ra, nên hạn chế xem quá nhiều video ngắn, nhất là những nội dung drama hoặc gây kích thích cảm xúc. Việc này có thể khiến tâm trí liên tục bị kích thích, dễ phân tán sự tập trung, tạo cảm giác mệt mỏi và hình thành thói quen hưởng thụ. Khi quen với những nội dung ngắn, nhanh và dễ tiếp nhận, con người dễ mất kiên nhẫn với những công việc cần tập trung, nỗ lực và bền bỉ. Vì vậy, phải biết chọn lọc nội dung lành mạnh để tránh tâm trí bị cuốn vào cảm xúc tiêu cực, dẫn đến việc phán xét, chấp ý và phát sinh những dòng suy nghĩ làm hao tổn năng lượng.

Nếu chưa biết phải bắt đầu từ đâu hoặc chưa biết cách dừng lại những dòng suy nghĩ cứ lặp đi lặp lại, Bộ Thẻ Ngẫm Ngôn Giải Tâm có thể đồng hành như một công cụ hỗ trợ giúp mỗi người nhìn lại vấn đề và tìm ra hướng giải quyết với góc nhìn tích cực. Với 118 lá thẻ, mỗi lá gợi mở một tình huống, một bài học hoặc một điều cần ngẫm, qua đó giúp người đọc nhận diện những suy nghĩ đang làm mình bất an, biết điều gì cần giữ, điều gì nên buông và khi nào cần dừng lại. Hãy nhớ “Nghĩ đơn giản, thuận với tự nhiên thì mọi việc sẽ như ý”.

Người ơi, xin chớ nghĩ nhiều
Khí hao, lực tổn, tiêu điều tâm can
Khiến cho sức khỏe bất an
Lòng người xa lánh, làm ăn khó thành

Bởi tâm kỳ vọng, muốn nhanh
Thêm phần sợ hãi, tranh giành, sân si
Biết buông, xóa niệm chấp, nghi
Phước liền kéo tới, việc gì cũng thông.

Tác giả bài viết Soạn giả Lữ Trung Dung